↓ Fara yfir á meginmál
martin.swift.is

Borgarskipulag

Sagan
#

Skipulagssaga Reykjavíkur í gegnum tíðina - síða Reykjavíkurborgar um bók Finns.

Finnur Kristinsson. (1995). Drög að skipulagssögu Reykjavíkur

Framtíðarsýn & fortíðarhyggja Húsvernd og skipulagsmál í miðbæ Reykjavíkur á síðari hluta 20. aldar

Samgöngur
#

Ferðavenjur
#

Reglulega hafa verið gerðar ferðavenjukannanir og af þeím sjáum við ýmislegt áhugavert. Mun fleiri aka en mundu vilja aka sem sýnir að við búum í borg sem neyðir stóran hluta fólks til að fara síður með öðrum ferðamátum. Nokkuð sem stundum er kallað bílhæði (e. car dependency).

Ferðavenjukönnun frá 2024(?) sýndi m.a. að 65% þeira sem svöruðu fara akandi til skóla og vinnu, en aðeins 41% mundu kjósa sér það sem fyrsta kost (Gallup, 2024).

TODO: Gaman væri að sjá tengingar á milli þeirra svara.

Umhverfisþátturinn
#

Á ferðavenjum er líka umhverfisþáttur.

Ítarefni
#

Umferðarspár
#

Fyrir svæðisskipulag höfuðborgarsvæðisins var m.a. unnin umferðarspá:

Umbætur
#

Traffic calming
#

Module 2: Traffic Calming Basics

Smarter Intersections

Rými fyrir gangandi vegfarendur
#

Sidewalk Extensions

Almenningssamgöngur
#

Hjólreiðar
#

Almenningsrými
#

Húsnæði
#

Gæði húsnæðis ræðst af ýmsu:

  • Stærð
  • Birta
  • Þéttleiki
  • Umhverfi
  • Verslun og þjónusta í göngufjarlægð

Birta
#

Shademap er þjónusta sem sýnir sólarstundir á korti fyrir ákveðnar tímasetningar.

Þéttleiki
#

Mælikvarði á þéttleika byggðar er vandamálum háð. Oft er þéttleiki mældur með því að afmarka svæði og telja íbúana innan þess. Kostur þessarar aðferðar er að hún er mjög einföld. Fjölda íbúa er nokkuð auðvelt að telja út frá lögheimilisskráningum og svæðinu má nokkuð auðveldlega fletta upp eða mæla t.d. á mörgum kortasjám. Ókosturinn er að engin ein stöðluð leið er á afmörkun svæðisins. Almennt eru almenningsrými innan byggðar talin með, en hvað með almenningsrými innan borgarmarka, en utan byggðar. Telja golfvellir með eða bara fótboltavellir? Eða hvorugt? Eru stórskipahafnir hluti af þéttleikamælingunni? Þetta getur gefið mjög ólikar tölur um þéttleika byggðar.

Önnur leið er að varpa á byggðina rúðum, t.d. með 100 m eða 1 km rúðustærð, og telja íbúana. Þetta gefur þannig staðlaðaðri leið til að meta þéttleikann og jaðarsvæðin verða nokkuð skýr. Ég hef ekki séð samanburð af þessu tagi á milli borga en ég ímynda mér að það mætti þá bera saman dreifingar þéttleika rúðanna í þessum borgum.

því erfitt er að setja ljós viðmið um það hvar mörk byggðar skuli dregin og hvort víðfem náttúrusvæði innan borgarmarkanna skuli talin með.. Skipulagsverkfræðingurinn Sverrir Bollason tók það ágætlega saman í stuttri grein sinni, Þéttleiki byggðar – Mælingar og tilgangur frá árinu 2019.

Ítarefni
#

  • Bergsteinn Sigurðsson (umsj.). (2026, 12. maí). Skakkir hvatar í skipulagsmálum (þáttaröð 38169, þáttur bc088m) [Sjónvarpsþáttur]. Í Kastljós. RÚV.
    Rætt við Eddu Ívarsdóttur og Ásdísi Hlökk Theodórsdóttur um skakka hvata í skipulagsferlum sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu sem gera að verkum að húsnæðisuppbygging verður of dýr og áherslan verður á magn umfram gæði.

  • Bergsteinn Sigurðsson (umsj.). (2026, 1. júní). Skuggavarp í íbúðarhúsnæði, ljósvist tryggð í nýju ákvæði (þáttaröð 38169, þáttur bc088v) [Sjónvarpsþáttur]. Í Kastljós. RÚV.
    Kastljós fjallaði um nýtt ákvæði um ljósvist í samhengi þétttingar byggðar undanfarin ár.

Fólksfjölgun
#

Svæði til uppbygginar er endanlegt og við þurfum að vega nokkra hluti á móti hvor öðrum þegar við metum hvernig við nýtum það best.

Fyrir allnokkrum árum (hvenær?) létu Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, SSH, framkvæma kostnaðar- og ábatagreiningu á þremur sviðsmyndum. Á daginn kom að það er mun dýrara að byggja dreift. Að einskorða 80% nýbygginga til ársins 2050(?) og fara í breytingar á ferðavenjum mundi skila sér um 100 milljörðum á verðlagi þess tíma, en að öll uppbygging færi fram innan núverandi byggðar og ekkert nýtt land brotið var um tvöfalt arðbærara; tæpir 200 milljarðar á verðlagi þess tíma hefðu þá sparast.

Aðspurð um af hverju ekki væri farið í ábatasamasta valkostinn var það víst vegna þess að ráðafólk treysti sér ekki til að sannfæra íbúa um ágæti þessa. Þar töpuðust umtalsverðir fjármunir — og tækifæri — sökum skorts á getu eða menningu fyrir því að miðla og rýna gögn. Bílablindan er okkur dýr.

Ítarefni
#

Svæði til að fylgjast með
#

Ég bý í Vesturbæ Reykjavíkur og því hef ég töluverðan áhuga á eftirfarandi götum.

Suðurgata
#

Hringbraut
#

Ánanaust
#

Hofsvallagata
#

Melaskóli
#

Dunhagi
#

Nesvegur
#

Hagatorg
#

Nýi Skerjafjörður
#

Upplýsingasíða Reykjavíkurborgar fyrir Nýja Skerjafjörð

Miklabraut
#

Upplýsingasíða Vegagerðarinnar: https://www.vegagerdin.is/verkefnin/i-undirbuningi/gong

0001