HÚr eru nokkrar nˇtur fyrir sjßlfan mig til upprifjunar fyrir fyrstu hjßlp. Eins er gott a­ kÝkja yfir smß upprifjun

A­koma a­ slyssta­

ŮvÝ ferli sem fer Ý gang ■egar bj÷rgunarma­ur kemur a­ slyssta­ mß lřsa me­ ■rÝhyrningakerfinu sem sett er upp af ■rÝhyrningunum ■remur. Sß fyrsti lÝtur a­ k÷nnun vettvangs:

Íryggi
Tryggja ■arf a­ vettvangur sÚ ÷ruggur til a­ bj÷rgunarfˇlki sÚ ekki stefnt Ý vo­a. Slasa­ur bj÷rgunarsveitarma­ur gerir ˇgagn. Tryggja ■arf eigi­ ÷ryggi, ÷ryggi fÚlaga og sj˙klinga.
Atvik
Komast a­ ors÷kum slyssins. Var um veikindi, ßverka e­a ÷nnur umhverfisßhrif a­ rŠ­a?
Yfirlit
Greina verkefni­: umfang ■ess og bjargir. Me­ upplřsingar um fj÷lda slasa­ra, bj÷rgunarmanna og b˙na­s er forgangsra­a­.

Ef vettvangur er ÷ruggur eru bj÷rgunarmenn settir Ý ■a­ a­ huga a­ sj˙klingum. Vi­ frumsko­un sty­jumst vi­ vi­ annan ■rÝhyrninginn. Hann er rÚtt til a­ greina alvarlegustu vandamßl og tryggja a­ sj˙klingur sÚ ekki a­ detta ˙t og deyja me­an vi­ setjum plßstur ß hnÚ­.

Taugakerfi­
Tryggja a­ sj˙klingur sÚ me­ me­vitund og athuga hugsanlega hryggßverka. HÚr greinum vi­ me­vitund sj˙klings ß V┴SE. M÷guleg vandamßl eru skert heilastarfsemi og mŠnuska­i.
Índun
Tryggja a­ sj˙klingur andi og ÷ndunarvegur sÚ hreinn.
Blˇ­rßsakerfi­
Athuga hvort sj˙klingur sÚ me­ p˙ls e­a alvarlegar blŠ­ingar. Skert gegnflŠ­i veldur losti.

Ůessum atri­um er augljˇslega brug­ist vi­ undir eins. Ef sj˙klingur er st÷­ugur er haldi­ ßfram Ý seinasta ■rÝhyrninginn: sj˙kras÷gu og lÝkamssko­un.

LÝkamssko­un
Allur lÝkami yfirfarinn Ý samrŠmi vi­ ßverkaferli. Ůa­ er ˇ■arfi a­ ■ukla ß manneskju sem lei­ yfir Ý mosalendi, en taka vel ß ÷llum beinum ef h÷gg kann a­ hafa or­i­. Vera samt gagnrřninn og leita a­ f÷ldum ßverkum.
Sj˙krasaga
Kanna ■arf sj˙kras÷gu einstaklins rÚtt eins og n˙verandi ßstand hans.
LÝfsm÷rk
Eftir k÷nnun skal taka lÝfsm÷rk reglulega.

Skert heilastarfsemi

HÚr ■urfum vi­ a­ vera vel ß var­bergi og greina ors÷kin. Ůau mß greina Ý ŮOLHRESS:

Ůrřstingur
Me­ ■essu er ßtt vi­ hŠkka­an innank˙pu■rřsting (IKŮ). Ors÷k geta veri­ řmiskonar: ßverki, heilablˇ­fall, s˙refnisskortur, hßr lÝkamshiti e­a mikil hŠ­ (yfir 2500 m).
O2
S˙refnisskortur
LÝkamshiti
Hiti
Rafmagn
Eitrun
Sykur
S÷lt

Hafi sj˙klingur or­i­ fyrir ßverka ß h÷f­i sem olli heilahristing er hŠtta ß hŠkku­um innank˙pu■rřsting. Heilahristing mß greina af breytingu ß me­vitundarstigi og einhverju minnisleysi.

Lost

Lost kemur til af skertu gegnflŠ­i blˇ­s um blˇ­rßsakerfi­. Fyrir ■vÝ eru ■rjßr m÷gulegar orsakir: V÷kvatapslost, Š­avÝkkunarlost og dŠlubilunarlost.

V÷kvatapslost
LÝkaminn missir meiri v÷kva en hann fŠr, hvort sem er af ßverkum e­a veikindum. LÝkaminn berst vi­ v÷kvaskorti me­ minni ■vag˙tskilna­i og auknum p˙ls og ÷ndun. ┴ ßkve­num tÝmapunkti (30-50% v÷kvatap, hva­ sem ■a­ n˙ ■ř­ir) gefst lÝkaminn upp vi­ a­ berjast vi­ v÷kvatapi­. Ůß falla blˇ­■rřstingur og me­vitund.
Ă­avÝkkunarlost
Írs÷k Š­avÝkkunar geta veri­ af řmsum toga: mŠnußverkar, sřking, brß­aofnŠmi og eitranir.
DŠlubilunarlost
...

Me­vitundarstig: V┴SE

Me­vitund sj˙klinga er greint eftir V┴SE skalanum.

Vakandi
Sj˙klingur er vakandi og getur veri­ ßtta­ur, rugla­ur, ˇrˇlegur, sljˇr e­a ßlÝka.
┴varp
Sj˙klingur bregst vi­ ßvarpi en svarar ekki.
Sßrsauki
Sj˙klingur bregst vi­ sßrsauka.
Engin
Sj˙klingur sřnir engin vi­br÷g­.

Sj˙krasaga

Vi­ k÷nnum sj˙kras÷gu sj˙klings Ý ■ri­ja ■rÝhyrning. Ůar f÷rum vi­ eftir SAGA vinnuferlinu: Sj˙kras÷ga, Athuganir ˙r lÝkamssko­un, Greining ß a­stŠ­um og Štlun. Landsbj÷rg hefur gefi­ ˙t skrßningarbˇkina SAGA - skrßning sem er hentugt verkfŠri til a­ fŠra allt ■etta inn. Skrßningin er svo lßtin fylgja sj˙klingi svo h˙n geti komi­ heilbrig­isstarfsfˇlki sem vi­ ■eim honum tekur a­ notum.

N˙ er sumsÚ einhver a­ athuga lÝkamlegt ßstand sj˙klings, svo vi­ f÷rum Ý sj˙kras÷guna og rekjum okkur eftir OLSENA:

OfnŠmi
Lyf
Sj˙krasaga
Einkenni
Neysla
Atvik

Athugun lÝfsmarka

sjß ■ri­ja ■rÝhyrning. Til a­ fylgjast me­ framvindu sj˙klings og tryggja a­ honum fari ekki versnandi ■arf a­ athuga lÝfsm÷rk hans reglulega. Ůß er ßtt vi­ 10-20 mÝn. fresti(?) eftir atvikum. Tekinn er p˙ls, ÷ndun, hiti og anna­ sem kann a­ vera mikilvŠgt.

Ůegar b˙i­ er um sj˙kling er ■vÝ skynsamlegt a­ tryggja a­gengi a­ honum svo au­velt sÚ a­ athuga lÝfsm÷rk ßn ■ess a­ fletta ■urfi utan af honum klŠ­unum.